Home > Historie

Historie

Amsterdam

In de monding van de Amstel werd, vermoedelijk kort na de overstromingen van 1170 en 1173, de dam aangelegd waar Amsterdam zijn naam aan ontleent. Het deel van de rivier buitengaats, het Damrak, was het begin van de haven. De rivier aan de andere kant van de Dam werd, deels drooggelegd, het Rokin.

De Nieuwendijk vormde, met de Kalverstraat, de dijk langs de westelijke oever van de Amstel, thans, RokinDamrak. Op de dijk langs de westoever (de Nieuwendijk) verrezen rond 1225 de uit archeologisch onderzoek oudste bekende (houten) huizen van Amsterdam die niet aan agrarische doeleinden waren gerelateerd.

De Kalverstraat behoorde dus ook tot de westelijke dijk van de Amstel.De naam Kalverstraat is ontleend aan een kalvermarkt die hier tot begin 17e eeuw werd gehouden, waarna deze verplaatst werd naar de huidige Reguliersbreestraat.

De Dam ontleent zijn naam aan de eigenlijke functie die het plein in het begin had: het was namelijk een dam in de Amstel, die tussen 1204 en 1275 werd gebouwd. Vanaf de 14e eeuw was de Dam niet alleen geografisch, maar ook bestuurlijk het centrum van de stad. Het Oude Stadhuis van Amsterdam stond aan de westkant van de Plaetse, tussen de Nieuwendijk en de Kalverstraat, totdat het in 1652 door brand werd verwoest. Daarna verrees hier het nieuwe Stadhuis (Paleis op de Dam).

In de 17e eeuw begonnen winkels in de Kalverstraat te verschijnen. De motor van alles was de Beurs van Hendrick de Keyser aan het Rokin, waaraan een soort supermarkt verbonden was, Het Pand van de Beurs, met 130 winkeliers die er kassen konden huren en de passagiers een menigte van artikelen boden. Aan de andere kant van de straat, bij de Heiligeweg, lag het zogenaamde Kistenmakerspand, waar twee eeuwen lang de meubelmakers hun waren verkochten.

In de 18e eeuw ontstond bovendien aan de Damzijde een centrum van boek- en kunsthandelaars, antiquairs, juweliers en koffiehuizen.

Simon Goudsmit opende in 1870 een kleine winkel aan de drukke Nieuwendijk in Amsterdam. Jarenlang verkocht hij knopen, garen en andere textielproducten in zijn ‘Magazijn de Bijenkorf’. Goudsmit overleed en volgde zijn neef Arthur Isaac hem op.

Isaac wist de omzet van De Bijenkorf te vergroten en kocht in 1912 een aantal panden naast de winkel aan de Nieuwendijk om uit te kunnen breiden. Om de verbouwing makkelijker te maken huurde Isaac tijdelijk een pand aan de Dam. Tot zijn eigen verbazing zag hij de omzet op die plek vervijfvoudigen en Isaac besloot zich permanent aan de Dam te vestigen: het nieuwe onderkomen ‘Magazijn de Bijenkorf’.

Het warenhuis onderscheidde zich van andere winkels met kunsttentoonstellingen, bijzondere etalages en reclame. Aan de Amsterdamse Kalverstraat opende De Bijenkorf een warenhuis gericht op lagere inkomens, de HEMA.

Zo werd, rond het einde van de 19e eeuw, met de opkomst van de massaproduktie, met de introductie van de confectiekleding, met de explosieve groei van een koopkrachtige middenstand, het hedendaagse winkelbedrijf geboren.

Vooral in de jaren zeventig van deze eeuw veranderde de straten sterk van karakter. Namen als Gerzon, Formosa, Hoying en Reveillon, begrippen voor winkelend Nederland – om maar niet te spreken van de legendarische VAMI-lunchroom – maakten plaats voor een krokettenmuur van de FEBO en het lawaaiige, kortstondige leven van kleine spijkerboutieks. Dat proces werd extra aangejaagd doordat in die tijd ook de onroerend-goed prijzen omhoog vlogen, veel winkeliers-eigenaars vertrokken en vervangen werden door zaken die door grote omzetten de hoge huurprijzen konden opbrengen.

Echter zijn de laatste jaren de klanten veel meer gaan letten op kwaliteit en mode. De kwaliteitsloze, laaggeprijsde jeans boetiek is voor het grootste gedeelte alweer verdwenen uit de straten.

Nu zijn de gespecialiseerde winkels, de flagshipstores uit binnen en buitenland in opkomst, de trendsetters op het gebied van make up, mode en interieur. Er is de afgelopen tien jaar heel veel geïnvesteerd in panden, winkels en de openbare ruimte in het Paleiskwartier. Hierdoor verandert het straatbeeld in een chique, mondaine wereldstad met mooie winkels, hotels en restaurants.

 

Historie